Veelgestelde vragen

PFZW informeert u graag over pensioenen. Vrijdag 15 en vrijdag 22 juli was op Nederland 2 het programma Zwarte Zwanen van omroep Max te zien. Deze uitzendingen gingen over pensioenen. Naar aanleiding van deze uitzendingen zetten we een aantal pensioenfeiten (over met name de kosten) voor u op een rijtje.

Wat is de reactie van PFZW op Zwarte Zwanen?

PFZW is blij met aandacht die journalistieke media besteden aan pensioen; ook kritiek verwelkomen wij, kritiek dwingt ons onze aanpak te verbeteren en beter te communiceren met de deelnemers. Cees Grimbergen heeft nu drie jaar aandacht besteed aan de Nederlandse pensioensector, en dat is voor televisiebegrippen heel bijzonder.

PFZW spreekt zich niet uit over de kwaliteit van de vijf afleveringen Zwarte Zwanen die nu zijn uitgezonden, en waar ons pensioenfonds ook meerdere malen figureerde. We gaan wel in op de vaststelling van programmamaker Cees Grimbergen dat de ‘pensioensector verder dreigt te verkrampen’ onder alle aandacht.

Die kramp voelen we niet. In de jaren dat Grimbergen bezig is geweest met zijn Zwarte Zwanen-project, heeft hij op het PFZW-kantoor gefilmd, heeft hij onze directeur Peter Borgdorff verschillende malen kunnen interviewen, en hij heeft altijd inhoudelijk antwoord gekregen op de vele vragen die hij ons per email stuurde. Ook werd hij gastvrij ontvangen bij PGGM en ook daar is hij steeds te woord gestaan.

PFZW vindt dat Cees Grimbergen aansprekende thema’s heeft gekozen om een beeld te schetsen van de Nederlandse pensioenwereld, zoals de wijze waarop het pensioenkapitaal wordt belegd door partijen in het buitenland en de wijze waarop pensioenfondsen daarover verantwoording afleggen. Hij eindigt zijn meest recente aflevering met een aantal oproepen: maak een einde aan geheime schikkingen en blijf kritische vragen stellen.

Om met die laatste te beginnen: elke sector gedijt bij kritiek, zeker ook de pensioensector. We beleggen een enorme pensioenspaarpot voor miljoenen mensen die erop moeten kunnen vertrouwen dat we dat doen met integriteit, professionaliteit en verantwoordelijkheidsgevoel. PFZW is altijd op zoek naar nieuwe wegen om verantwoording af te leggen voor wat we doen voor de deelnemers, en ook dat kan altijd beter.

Wat betreft geheime schikkingen: ‘geheim’ is per definitie strijdig met onze opvatting dat we open willen zijn over de wijze waarop we de belangen van de deelnemers behartigen. Maar partijen met wie we zaken doen, eisen soms geheimhouding over contracten. Daar kunnen we niet omheen. Als schikkingen geheim zijn, is dat heel vervelend omdat deelnemers dan niet kunnen zien wat er voor hen is overeen gekomen. Het alternatief is ook onaantrekkelijk: jarenlange rechtszaken met een ongewisse uitkomst en hoge proceskosten.

Eerder in Zwarte Zwanen is indringend de vraag gesteld waarom pensioenfondsen als PFZW zulke hoge kosten betalen om het pensioengeld te laten beleggen door gespecialiseerde beleggers. In de kern komt dat hier op neer: een goede pensioenuitkering moet het vooral hebben van rendement op beleggingen. Sommige beleggingen, zoals in private equity en in mindere mate in vastgoed en infrastructuur, zijn duur omdat ze meer inzet vragen van gespecialiseerde beleggers, die hoge tarieven kunnen vragen. Deze beleggingen leveren echter veel geld op voor de deelnemers.

Zo boekte PFZW voor de deelnemers met beleggingen in private equity in de afgelopen tien jaar gemiddeld 14 procent rendement per jaar, in het afgelopen jaar zelfs 20 procent. Dat was meer dan aandelen op de beurs opleverden, en gerekend over veertig jaar pensioenopbouw levert private equity bijna vijf procent extra pensioen op voor de deelnemers. In een tijd dat andere beleggingen door de steeds maar dalende rente steeds minder opleveren, hebben we private equity, vastgoed en infrastructuur extra hard nodig.

Zoals Peter Borgdorff, bijvoorbeeld in zijn blog op PFZW.nl, al vaker heeft gezegd: blij worden we niet van die hoge kosten. PFZW doet dan ook van alles om die kosten te temperen en dat lukt ook, hoewel dat langzaam gaat. We kunnen ons niet onttrekken aan de internationale markt als het gaat om vergoedingen die private equity-bedrijven vragen. Maar door onze schaalgrootte te gebruiken bij onderhandelingen, door krachten met andere beleggers te bundelen, en door steeds publiek aandacht te vragen voor beloningsexcessen, proberen we druk te zetten op de private equity-sector. Daarbij gaat het niet alleen om beloning, maar ook om verantwoord gedrag richting de bedrijven die door private equity (met PFZW-geld) worden opgekocht.

Wat gaat PFZW doen naar aanleiding van de uitzending?

We blijven u op de hoogte houden van de wijze waarop we het pensioengeld beleggen: via het blog van Peter Borgdorff, via andere pagina’s op PFZW.nl en via onze  nieuwsbrieven aan deelnemers.

We vinden het belangrijk om onze informatie zo begrijpelijk mogelijk te presenteren, ook al gaat het soms om zeer ingewikkelde onderwerpen. Er worden regelmatig beelden opgeroepen over de handelwijze van  pensioenfondsen als PFZW – wij zetten er graag feiten tegenover.

Waarom neemt PFZW risico met pensioengeld?

Wij kunnen het belang van rendement voor uw pensioen niet genoeg benadrukken. Wie nu pensioen krijgt, is afhankelijk van het beleggingsrendement dat met zijn ingelegde premie is gemaakt. Beleggen zorgt op dit moment voor twee derde van het pensioen. In ruil daarvoor moeten wij als belegger bepaalde risico’s nemen en kosten maken. Maar beleggen levert veel meer op dan pensioen op een spaarrekening.

Sinds onze oprichting in 1969 is jaarlijks gemiddeld 8,2 procent rendement gemaakt voor de deelnemers. In de afgelopen tien jaar, waarin we de grote financiële crisis van 2008 hebben moeten verwerken – hebben we nog altijd gemiddeld 6,8 procent rendement per jaar gemaakt. Dat doen we met verschillende soorten beleggingen: hele veilige (die relatief weinig rendement opleveren) en beleggingen met meer risico (die veel opbrengen voor de deelnemer). PFZW zoekt een verantwoorde mix tussen deze soorten beleggingscategorieën en De Nederlandsche Bank ziet daar op toe.

Waarom belegt PFZW in securitisaties - door banken verstrekte leningen van bijvoorbeeld Banco Santander?

PFZW belegt sinds 2006 in bankleningen. We noemen het ‘risk sharing transacties’, omdat we letterlijk het risico delen met de bank op een pakket leningen. Dit worden ook wel synthetische securitisaties genoemd.

Sinds 2006 hebben deze beleggingen voor de PFZW-deelnemers netto gemiddeld meer dan tien procent per jaar opgeleverd. Dat is het rendement  ná aftrek van de kosten. In een periode dat de rendementen van pensioenfondsen  steeds meer onder druk komen door de almaar dalende rente, hebben we dit soort beleggingen nodig om te kunnen zorgen voor een goed pensioen.

Onze risk sharing transacties hebben niets te maken met de giftige hypotheek securitisatie-producten die in  2007-2008 een belangrijke rol speelden in de grote financiële crisis. Die giftige producten bevatten risico’s die de beleggers destijds niet goed konden inschatten, en vervolgens volledig werden doorverkocht aan andere beleggers. Het risico op de hypotheken lag toen niet meer bij de bank die de lening had verstrekt. 

Bij de risk sharing transacties van PFZW blijven de leningen in eigendom van de bank. Het is de bank die een aanzienlijk deel van het risico blijft dragen dat een lening niet wordt afgelost. De bank heeft er dus groot belang bij dat die leningen netjes worden afgelost. De banken willen graag deze transacties met PFZW afsluiten omdat het delen van risico’s ze helpt om nieuwe leningen te kunnen verstrekken, bijvoorbeeld aan het MKB of voor handelsfinanciering. En waarom neemt PFZW dan een deel van dat risico op zich? Omdat dit ons in staat stelt om in goede bedrijven te beleggen die niet op de beurs verhandeld worden. Bovendien betaalt de bank ons daar een aantrekkelijke premie voor.

Het beleggersrisico PFZW hier op zich neemt, is vergelijkbaar met elke willekeurige belegging in de portefeuille van PFZW. Bij een risk sharing transactie is het dus zaak dat we de kwaliteit van de leningen en het  bankteam alsmede het risicobeheersingsproces heel goed kennen, voordat we erin beleggen. Bij de beleggingscategorie vastgoed is dat vergelijkbaar: we willen precies weten wat de kwaliteit is van het vastgoed en van het team dat het vastgoed voor ons beheert, voordat we er pensioengeld in steken.  Voordat we een risk sharing contract aangaan met een nieuwe bank, doen we intensief onderzoek van 6 maanden tot soms meer dan een jaar.

Al dat onderzoek betaalt zich uit: de leningen waar PFZW een deel van het risico op had door strikte voorwaarden voor toelating, presteerden ook tijdens de crisis van 2008 en 2009 goed. De PFZW-deelnemers kregen dus zowel tijdens goede, als tijdens slechte jaren een mooi rendement uitgekeerd op deze belegging.

PFZW is er overigens een groot voorstander van dat de slechte praktijken die tot de crisis leidden niet terugkeren. Het is in het belang van pensioenfondsdeelnemers dat deze producten begrijpelijk en beheersbaar zijn. Dat is een van de allerbelangrijkste lessen uit de crisis. Om deze reden geeft PFZW ook inzicht in de beleggingen die we doen: met welke banken en in welk soort leningen.

Wat doet PFZW tegen hoge kosten en vergoedingen voor beleggingsfondsen?

Als eerste pensioenfonds hebben we enkele jaren geleden via de media aandacht gevraagd voor de hoge vergoedingen die beleggingsfondsen ons en andere fondsen in rekening brengen. Op verschillende fronten hebben we initiatieven genomen om die vergoedingen ook echt te laten dalen.

Zo hebben we externe vermogensbeheerders onder druk gezet ons alle informatie te geven die wij nodig hebben om te beoordelen of een we een gepaste prijs betalen voor de beleggingen die zij voor ons uitvoeren. De kennis die we hierover opbouwden hebben we gedeeld met de Nederlandse pensioensector, zodat ook andere fondsen en hun deelnemers daar nu van profiteren.

We hanteren eigen beloningsrichtlijnen waarin we een duidelijke grens stellen aan wat we acceptabel vinden en wat niet. Daarin loopt PFZW als pensioenfonds voorop. Bij het toepassen van deze richtlijnen komt het inderdaad voor dat we sommige beleggingen niet doen, omdat vermogensbeheerders een te hoge vergoeding vragen. Dit alles gebeurt  steeds met het belang van de deelnemer voorop: als een dure belegging heel veel oplevert voor de deelnemer dan kiezen we daarvoor, maar er zijn natuurlijk grenzen aan wat we willen betalen. We belonen alleen extra als bedrijven een extra rendement maken voor onze deelnemers.

Een andere aanpak is dat we minder uitbesteden, dat wil zeggen dat er minder tussenpartijen zijn die vergoedingen kunnen vragen. We selecteren nu zelf de private equity-partijen die we ons geld laten beleggen. Voorheen hadden we die selectie volledig uitbesteed aan Alpinvest.

De kosten van dit soort beleggingen beheersen we ook door steeds meer directe beleggingen en co-investeringen te doen. Naast het kostenvoordeel verschaft ons dat ook nog meer greep op deze beleggingen.

De manier om de beleggingskosten van PFZW te vergelijken met die van andere fondsen, is te kijken naar het soort beleggingen dat fondsen in huis hebben. PFZW heeft meer dan veel andere fondsen ook duurdere beleggingen die veel opbrengen voor de deelnemers. Toch slagen we erin onze kosten verhoudingsgewijs vrij laag te houden. Daarbij helpt dat we groot zijn en van schaalvoordeel kunnen profiteren.

Hoe verhoudt beleggen in private equity tot duurzaam beleggen?

In elke bedrijfstak zijn goede en slechte voorbeelden te vinden, ook in private equity. Maar PFZW is heel kieskeurig bij het selecteren van de private equity-investeerders. Wij willen geen private equity partijen die bedrijven ‘leegtrekken’ voor een snelle winst en waarbij werknemers vervolgens het nakijken hebben. Private equity, mits verantwoord gebruikt, kan veel toevoegen aan de economie. Het verschaft kapitaal aan ondernemingen die dat elders niet kunnen krijgen, en het stelt managementkennis en ideeën ter beschikking aan bedrijven in moeilijkheden of ondernemingen die willen groeien. Daarmee levert private equity een bijdrage aan de economie en zorgt het voor gezondere bedrijven en nieuwe werkgelegenheid. Zie ook ons filmpje hierover.

Wij willen alleen zaken doen met private equity-beleggers die werken volgens het PFZW-verantwoord beleggingsbeleid. We leggen dit contractueel vast als we ons verbinden aan een private equity-belegger en we controleren ook of deze belegger zich daar aan houdt. Dat betekent dat bij beleggingen de belangen van alle betrokkenen moeten worden meegewogen, fatsoenlijke arbeidsverhoudingen moeten worden nagestreefd en oog hebben voor het milieu.

Private equity-managers moeten meerdere keren per jaar aan ons rapporteren of (en hoe) ze voldoen aan ons beleggingsbeleid. Ook willen we volledig inzicht door deze partijen in de kosten die ze ons in rekening brengen. Zie ook op onze website en de blog van Peter Borgdorff van 8 juli 2016 over private equity.

Hoeveel greep heeft PFZW op het pensioengeld in private equity?

Wij horen – als we daartoe zouden verzoeken - van dag tot dag waarin wordt belegd en hoe. Private equity-partijen waarmee we contracten hebben, moeten ons op de hoogte houden. Zo kunnen we controle houden op wat er met het geld van de deelnemers gebeurt. In veruit de meeste gevallen hebben we voldoende aan de reguliere rapportages van de private equity-partijen aan ons.

Is PFZW schuldig aan het failliet gaan van V&D?

Sommige media hebben vorig jaar een zeer negatief beeld geschetst van private equity en de mensen die daar werken met PFZW-kapitaal. Het is nooit uit te sluiten dat er zaken gebeuren die ingaan tegen onze principes, en dat externe vermogensbeheerders zich niet houden aan onze richtlijnen. Maar als we dat zien gebeuren, treden we rechtstreeks met hen in contact daarover en dringen we aan op verantwoord gedrag.

PFZW-geld is niet verantwoordelijk voor het failliet van V&D. De laatste private equity-partij die heeft geprobeerd het al lang verliesgevende warenhuis gezond te maken, heeft niets terug gezien van zijn in investeringen. Ook dat hoort bij risico nemen. Deze partij, SUN Capital, heeft V&D ook niet kaalgeplukt, zoals veel mensen stellen. De verkoop van de waardevolle panden van V&D heeft al voor het grootste deel plaatsgevonden voordat private equity het warenhuisconcern in 2004 overnam. 

Toen vorig jaar in de publiciteit kwam dat SUN Capital de werknemers van V&D onder druk zette om een forse salarisverlaging te slikken, heeft PFZW er bij Sun Capital op aangedrongen dat de V&D-directie en de vakbonden er in goed overleg uit zouden komen. Helaas heeft dit alles een faillissement niet kunnen voorkomen.

In welke private equity-bedrijven investeert PFZW pensioengeld?

Op de website van PFZW kunt u precies terugvinden in welke private equity bedrijven PFZW heeft belegd. Kijkt u daarvoor bij ‘Waarin we beleggen’.

Sluit PFZW geheimhoudingsovereenkomsten met banken, vermogensbeheerds en/of beleggers?

PGGM is onze pensioenuitvoeringsorganisatie. PGGM sluit namens klanten, ook voor PFZW, regelmatig contracten af met financiële dienstverleners zoals banken. Deze contracten kennen standaard een geheimhoudingsbepaling. Deze bepaling wordt tussen de partijen afgesproken zodat marktgevoelige of concurrentiegevoelige informatie niet publiek kan worden.

Als het gaat om een schikking tussen partijen, ook wel ‘settlement’ genoemd, kennen dergelijke overeenkomsten eveneens een geheimhoudingsbepaling. Schikkingsovereenkomsten worden aangegaan als dat in het belang is van PFZW en haar deelnemers, om geld terug te halen en lange, kostbare rechtszaken te voorkomen. De Nederlandsche Bank heeft hier als toezichthouder het recht op inzage in de stukken.

Waarom belegt PFZW in rente-derivaten?

Met rente-derivaten beschermt PFZW zich voor een deel tegen dalende rentes. Dat is afgelopen jaren zeer waardevol gebleken, omdat de rente tot een historisch dieptepunt is gedaald. Dat komt voor een deel door het beleid van de Europese Centrale Bank die geld heel goedkoop maakt in de verwachting dat dit zal bijdragen aan economisch herstel.

Rente-derivaten worden wereldwijd verhandeld. Tegenover partijen die zich willen indekken tegen dalende rente, staan partijen die zich juist willen indekken tegen stijgende rentes. Door rentes te ‘ruilen’ krijgen dus beide partijen de bescherming die ze zoeken.

Met het behaalde positieve resultaat kon een deel van de stijging van de pensioenverplichting die veroorzaakt wordt door de dalende rente worden opgevangen , dit heeft er toe bijgedragen dat we tot nu toe niet pensioenen hoefden te verlagen.

Rente-derivaten  zijn dus nuttig voor het beperken van het rente risico, mits ze op een verantwoorde wijze worden gebruikt. PFZW pleit ervoor om pensioenfondsen in staat te blijven stellen gebruik te maken van rente-derivaten.