Onderzoek onder zorgmedewerkers
Dit onderzoek werd in februari gehouden in opdracht van en in samenwerking met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en PGGM&CO. Het onderzoek gebeurde onder ruim elfduizend medewerkers in de sector zorg en welzijn. De deelnemers in dit onderzoek zijn onder meer actief in de ambulancezorg, gehandicaptenzorg, huisartsenzorg, sociaal werk, jeugdzorg, gehandicaptenzorg, verpleging, verzorging en thuiszorg, geestelijke gezondheidszorg, ziekenhuizen en universitaire medische centra.

Verbale en fysieke agressie
Ongeveer een derde van de deelnemers aan het onderzoek denkt dat de agressie jegens personeel in zorg en welzijn is toegenomen in het afgelopen jaar. Ze noemen de Covid-19-pandemie als belangrijkste oorzaak. De meeste medewerkers ervaren agressie of ander ongewenst gedrag door cliënten. Bijna de helft werd geconfronteerd met zulk gedrag door familie of bezoekers van cliënten, of door omstanders. Een kwart ervoer dit van collega’s of leidinggevenden. Voor de meeste medewerkers geldt dat dit een enkele keer is voorgekomen in het afgelopen jaar. Een kleinere groep maakte dit vaker mee. Verbale agressie door cliënten komt het meest voor, twee derde van de medewerkers heeft dit het afgelopen jaar meegemaakt. Maar ook fysieke agressie (jegens 38% van de medewerkers), seksuele intimidatie (22%) en bedreiging of intimidatie (20%) komen voor. Met betrekking tot familie, bezoekers of omstanders liggen de percentages lager.

Veilige werkomgeving bieden
De medewerkers zijn over het algemeen tevreden over de opvang in hun organisaties na een geval van agressie, vooral door collega’s en leidinggevenden. Om beter met dit probleem om te kunnen gaan zien ze in hun organisaties vooral ruimte voor training en het aanleren van vaardigheden. Eén op de drie medewerkers opteert voor fysieke weerbaarheidstraining, driekwart kiest voor verbale weerbaarheidstraining. Ook voorlichting wordt veel genoemd, en daarnaast het stellen van normen en gedragsregels, het bieden van een fysiek veilige werkomgeving, opvang en nazorg. Verder valt op dat ongeveer driekwart (73%) van de medewerkers aangifte doen een belangrijk thema vindt. Maar dat slechts ruim een kwart (28%) op dit gebied ruimte voor verbetering ziet binnen de eigen organisatie. Eén op de tien wilde afgelopen jaar aangifte doen van een incident, maar deed dit uiteindelijk niet.

Ook binnen zorginstellingen zelf
Agressie en ongewenst gedrag komen niet alleen vanuit patiënten en hun bezoekers of omstanders. Het speelt ook binnen zorginstellingen zélf, waarbij het in de meeste gevallen gaat om verbale agressie of pestgedrag. Medewerkers die te maken hebben gekregen met interne agressie, merken niet zelden negatieve gevolgen hiervan. Ruim de helft (52%) was van slag na interne agressie, een kwart (24%) kreeg mentale klachten en 15% denkt erover of is van baan gewisseld binnen de sector of denkt erover. Na te zijn geconfronteerd met agressie van de kant van cliënten of hun bezoekers overweegt 4% de sector te verlaten. Bij agressie van de kant van collega’s loopt dat op tot 8%.