Nadia Pattavina: "Ik werk sinds 1 juni 2021 als corporate communicatieadviseur bij het bestuursbureau van PFZW. Daarvoor was ik werkzaam bij het bestuursbureau van Pensioenfonds Werk en Re-integratie: het pensioenfonds voor mensen die werkzaam zijn in sociale werkplaatsen. Deze bijzondere doelgroep heeft in de communicatie net een andere, meer laagdrempelige aanpak nodig. Mijn laatste activiteit daar was het afronden van het onderzoek naar de risicohouding van deelnemers in het kader van de overgang naar het nieuwe stelsel. Ook bij PFZW is de communicatie over het nieuwe pensioenstelsel een belangrijk deel van mijn werk. Een dergelijke stelselwijziging is uniek en ik vind het mooi om daar mijn bijdrage aan te leveren."

Kunnen pensioenfondsen ook in het huidige pensioensysteem blijven en kiezen om niet over te gaan op het nieuwe systeem?

Nee, dat is niet mogelijk. Het is een wettelijke verplichting om over te stappen op het nieuwe systeem.

Wat heeft het onderzoek onder deelnemers opgeleverd?

PFZW deed eind 2020 een kwalitatief onderzoek: 24 diepte-interviews met deelnemers van PFZW. Van eind maart tot begin april 2021 volgde een kwantitatief vervolgonderzoek: 8.680 deelnemers (actieven, slapers en gepensioneerden) vulden een online vragenlijst in. Uit deze twee onderzoeken kwamen de volgende hoofdpunten naar voren:

  • Solidariteit en risicodeling zijn voor deelnemers belangrijke onderwerpen in de nieuwe pensioenregeling.
  • De behoefte aan keuzevrijheid is een brede maatschappelijk ontwikkeling. 
  • Deelnemers willen graag invloed op beleggingen.

In beide nieuwe pensioenregelingen is het mogelijk om een buffer (de solidariteitsreserve) in te stellen. Deze buffer wordt in goede tijden opgebouwd, zodat hij in slechte tijden gebruikt kan worden om de pijn wat te verzachten. Zo’n buffer staat echter op gespannen voet met beleggingsvrijheid: het is kiezen of delen. Daarnaast maken deelnemers beperkt gebruik van beleggingsvrijheid: ruim 95% blijft bij het standaard risicoprofiel. Dit blijkt uit onderzoek bij andere partijen die een keuze in beleggingsprofielen bieden. PFZW stelt zichzelf hierbij de vraag of er binnen de solidaire premieregeling (voorheen 'het nieuwe pensioencontract') alternatieven zijn om de behoeften aan ‘invloed rondom beleggen’ te faciliteren. Dit onderzoekt PFZW.

Hebben jongere deelnemers een grotere voorkeur voor keuzevrijheid dan ouderen?

Deelnemers onder de 40 jaar willen iets vaker dan oudere deelnemers zelf het beleggingsrisico en het soort uitkering kunnen bepalen. De meerderheid van de jongeren wil echter ook een buffer om tegenvallende resultaten op te vangen. In de afweging tussen keuzevrijheid en buffer zien we geen verschil tussen de jongeren en ouderen (actieven en slapers): uiteindelijk kiezen zij in gelijke mate voor een regeling met keuzevrijheid. 

Stel: de sociale partners van PFZW kiezen voor de solidaire premieregeling. Is die keuze dan toekomstbestendig voor en passend bij de volgende generaties?

Ja, beide pensioencontracten in het nieuwe pensioenstelsel zijn ingericht met het oog op de toekomst. Wel zijn er in de flexibele premieregeling (voorheen 'Wet verbeterde premieregeling') meer mogelijkheden voor individuele beleggingskeuzes. In de solidaire premieregeling (voorheen 'het nieuwe pensioencontract') zijn meer mogelijkheden voor solidariteit en risicodeling. Beide opties zijn even toekomstbestendig en passend bij volgende generaties.

Communicatie & draagvlak

Hoe leggen we deelnemers die zich niet of minder bezig houden met pensioen uit wat er gaat veranderen, waarom en wat het voor hen betekent?

Dat is inderdaad nog niet zo eenvoudig en een van de aandachtspunten van PFZW in aanloop naar een nieuwe pensioenregeling. De werknemers in onze sector hebben lang niet altijd belangstelling voor en kennis over pensioen. Daarnaast is er nog veel onzeker over de nieuwe pensioenregeling en de weg ernaar toe. PFZW werkt daarom aan een communicatieplan. Ondertussen houden we deelnemers en werkgevers op de hoogte van de ontwikkelingen rond het pensioenstelsel via onze website Nieuw pensioenstelsel | PFZW en de e-nieuwsbrieven.

Wat zijn logische momenten voor een ledenraadpleging in de aanloop naar een nieuwe pensioenregeling?

Dat hangt af van de wijze waarop de organisaties dat reglementair of statutair hebben geregeld. Dit is dus aan uzelf. Wij kunnen ons voorstellen dat er aanleiding is om de achterban te raadplegen wanneer de sociale partners die zitting hebben in de Commissie Arbeidsvoorwaarde Pensioen een principebesluit hebben genomen over het type pensioenregeling (pensioencontract) en ‘invaren’ (het al dan niet collectief en verplicht overgaan naar de nieuwe regeling).

Kan PFZW communicatiemateriaal leveren voor het informeren/consulteren van de leden (werknemers en werkgevers)?

Zeker, er is op dit moment al een artikel beschikbaar met basisinformatie voor uw leden. U vindt het artikel op Uw leden informeren | PFZW. De komende periode komt daar nog materiaal bij. Heeft u behoefte aan een pensioenpresentatie voor uw leden of wilt u hulp met de pensioencommunicatie? Neem dan contact op met uw relatiemanager om de mogelijkheden te bespreken.

Wordt een eenduidige en toegankelijke basiscommunicatie afgestemd met de overheid en sociale partners?

Ja. De koepel van Nederlandse pensioenfondsen, de Pensioenfederatie, stelt met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en sociale partners een pakket samen met basisinformatie over de nieuwe pensioenregelingen. Ieder pensioenfonds is wel zelf verantwoordelijk om op adequate wijze zijn deelnemers te informeren.