Keuze voor de solidaire of flexibele premieregeling

Waarom is het bestuur van mening dat de solidaire premieregeling beter is voor het vertrouwen van deelnemers dan de flexibele premieregeling?

Het bestuur van PFZW verwacht om twee redenen dat het nieuwe, solidaire pensioencontract (NPC) bijdraagt aan het vertrouwen. Allereerst speelt solidariteit en risicodeling bij de deelnemers van PFZW een belangrijke rol. Ten tweede kan een (relatief) stabiele pensioenuitkering bijdragen aan het vertrouwen. De solidaire premieregeling kan dit beter bieden dan de flexibele premieregeling. Overigens wordt pensioen in beide varianten persoonlijker en transparanter: deelnemers kunnen straks precies zien hoeveel ze inleggen, hoeveel het pensioenfonds er met de beleggingen bijverdient en hoeveel er totaal voor hen in de pot zit. 

Het bestuur van PFZW heeft voorbereidend werk gedaan. De uiteindelijke keuze tussen de twee premieregelingen ligt echter bij de sociale partners in de Commissie Arbeidsvoorwaarde Pensioen (CAP) Deze commissie gaat naar verwachting per 1 januari 2022 van start.

Levert een keuze voor de flexibele pensioenregeling gevaar op voor solidariteit en/of voor de houdbaarheid van de verplichtstelling?

De regering is van mening dat zowel de solidaire premieregeling als de flexibele premieregeling houdbaar zijn in het licht van de verplichtstelling. Veel juristen zijn echter van mening dat de verplichtstelling van een flexibele premieregeling zonder solidariteitsreserve juridisch lastiger te onderbouwen is.

Blijven de huidige keuzemogelijkheden behouden in de nieuwe pensioenregeling?

Ja, huidige keuzemogelijkheden blijven behouden. We hebben het dan over de volgende keuzes:

  • Vervroegen van pensioen
  • Deeltijdpensioen (combinatie van deels werken en deels pensioen)
  • Ruilen van een stukje ouderdomspensioen voor extra partnerpensioen, en andersom
  • Eerst een hoger pensioen en later een lager pensioen per maand, en andersom

In het pensioenakkoord is ook een nieuwe extra keuzemogelijkheid afgesproken: de mogelijkheid om bij aanvang van het pensioen een bedrag ineens (maximaal 10% van het pensioen) op te nemen. Deze mogelijkheid gaat naar verwachting al per 1 januari 2023 in.

Als de pensioenen op basis van de solidaire premieregeling hoger uitpakken, kan dan ook de keuze gemaakt worden om de premie te verlagen?

Dat is aan sociale partners in de Commissie Arbeidsvoorwaarde Pensioen.

Kunnen groepen van deelnemers (individueel/collectief en onder verplichtstelling/contractueel) uit de pensioenregeling stappen? En welke boete krijgen zij dan?

Nee, dat is niet mogelijk. De wijziging van de pensioenregeling heeft geen invloed op de verplichtstelling van PFZW. Die blijft gewoon gelden. Dat betekent dat voor alle deelnemers de wettelijke verplichting tot aansluiten blijft gelden. Ook als een werkgever contractueel is aangesloten heeft de wijziging van de pensioenregeling geen invloed. Wel kan een contractuele aansluiting, los van de wijziging van de pensioenregeling, door de werkgever worden opgezegd bij afloop van de contractstermijn.

In de tijdplanning van PFZW staat dat er pas in 2023 een definitieve keuze voor pensioencontract en al dan niet invaren gemaakt hoeft te worden. Waarom is het nu al nodig om een preferentie uit te spreken?

Het bestuur heeft een voorlopige werkhypothese geformuleerd, omdat nu al voorbereidingen moeten worden getroffen die tot de verantwoordelijkheid van het fonds behoren. Als dat niet gebeurt, kan niet worden gegarandeerd dat ons fonds en onze uitvoeringsorganisatie PGGM op tijd klaar zijn voor de uitvoering van de opdracht van sociale partners. Het is te omvangrijk, complex én kostbaar om voor te bereiden zonder een richting (de werkhypothese) te kennen. 

Hiermee neemt het bestuur dus het risico dat de Commissie Arbeidsvoorwaarde Pensioen begin 2022 tot een andere keuze komt dan het bestuur in de werkhypothese heeft gedaan. In dat geval moet worden bekeken wat dit betekent voor het tijdspad.

Keuzes tussen en in de nieuwe premieregelingen (beantwoord door Stef Vermeulen)

Wouter Koolmees heeft eerder aangegeven dat niemand er in het nieuwe pensioenstelsel op achteruit gaat. Kan PFZW dit ook al richting de deelnemers bevestigen? (Dat zou goed zijn voor het vertrouwen)

Eerste berekeningen tonen aan dat het nadeel van het afschaffen van de doorsneesystematiek voor de huidige deelnemers in het merendeel van de scenario’s lijkt te  compenseren door het invaren van de reeds opgebouwde pensioenaanspraken in de nieuwe pensioenregeling. In die zin is het inderdaad de verwachting dat niemand van de huidige deelnemers erop achteruit zal gaan. De gemaakte berekeningen baseren we op veronderstellingen over hoe de economie zich de komende jaren zal ontwikkelen. Er bestaat geen zekerheid in hoeverre deze veronderstellingen ook feitelijk zullen uitkomen. Op individueel niveau kunnen we daarom toch geen harde garanties geven.  

Zowel de sociale partners als het bestuur gaan bij de totstandkoming van de nieuwe regeling beoordelen of de overgang evenwichtig uitpakt voor de verschillende groepen deelnemers. Deelnemers mogen namelijk niet onevenredig veel nadeel ondervinden. Mocht dit toch het geval zijn, dan kan het beleid worden aangepast of kan aan deze groep compensatie worden toegekend.

Klopt het dat de contracten waar we in het nieuwe pensioenstelsel voor kunnen kiezen nieuwe namen hebben gekregen?

Ja, er is door de wetgever marktonderzoek gedaan naar de best passende namen en dat heeft geleid tot een aanpassing. We spreken voortaan over de ‘solidaire premieregeling’ waar we eerder ‘het nieuwe pensioencontract’ (NPC) gebruikten, en over de ‘flexibele premieregeling’ waar we het eerder over de ‘verbeterde premieregeling’ (WVP) hadden. Daarnaast is de naam ‘solidariteitsreserve’ in de flexibele premieregeling vervangen door ‘risicodelingsreserve’. In de solidaire premieregeling blijft deze reserve de solidariteitsreserve heten. Ik gebruik hierna deze nieuwe termen.

Is het verwachte pensioenresultaat bij de solidaire premieregeling hoger dan bij de flexibele premieregeling?

De extra solidariteit in de solidaire premieregeling kan naar verwachting inderdaad leiden tot een iets hoger pensioenresultaat dan bij de flexibele premieregeling.

Is een flexibele premieregeling met een risicodelingsreserve een optie?

Wettelijk gezien kan de flexibele premieregeling een risicodelingsreserve hebben. In de praktijk is een risicodelingsreserve voor het delen van beleggingsrisico echter niet goed te combineren met individuele keuzevrijheid van deelnemers in beleggingen. 

Kan er binnen de solidaire premieregeling voor gepensioneerden ruimte gemaakt worden voor keuzes in beleggingsrisico?

Nee, de solidaire premieregeling kent volgens het conceptwetsvoorstel niet de mogelijkheid voor keuzevrijheid in beleggingen. Het beleggingsrisico wordt per leeftijdscohort bepaald door het fonds op basis van de risicohouding van elk leeftijdscohort. 

Overigens hebben gepensioneerden ook in de flexibele premieregeling geen keuze in beleggingsrisico. Beleggingskeuzes in de flexibele premieregeling kunnen door de deelnemer alleen in de opbouwfase worden gemaakt. Wel kunnen deelnemers die in de flexibele premieregeling met pensioen gaan kiezen voor een vaste uitkering of een variabele uitkering. Dit kan in de solidaire premieregeling niet.

Kun je nog terug als blijkt dat de gemaakte keuze 'tegenvalt'?

Nee, de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel is wettelijk verplicht. Er moet gekozen worden tussen de solidaire premieregeling en de flexibele premieregeling. Als de keuze voor de solidaire premieregeling of de flexibele premieregeling achteraf “tegenvalt” kunnen sociale partners voor de toekomst hun keuze eventueel wijzigen naar het andere contract. Dit kan niet met terugwerkende kracht.

Is het mogelijk om later nog over te stappen op de flexibele premieregeling als toch blijkt dat de volgende generaties meer belang hechten aan keuzevrijheid in beleggingsprofiel?

Ja, sociale partners kunnen voor de toekomst een andere pensioenregeling overeenkomen.

Het nieuwe pensioencontract en de voorkeur van deelnemers (beantwoord door Nadia Pattavina)

Kunnen pensioenfondsen ook in het huidige pensioensysteem blijven en kiezen om niet over te gaan op het nieuwe systeem?

Nee, dat is niet mogelijk. Het is een wettelijke verplichting om over te stappen op het nieuwe systeem.

Wat heeft het onderzoek onder deelnemers opgeleverd?

PFZW deed eind 2020 een kwalitatief onderzoek: 24 diepte-interviews met deelnemers van PFZW. Van eind maart tot begin april 2021 volgde een kwantitatief vervolgonderzoek: 8.680 deelnemers (actieven, slapers en gepensioneerden) vulden een online vragenlijst in. Uit deze twee onderzoeken kwamen de volgende hoofdpunten naar voren:

  • Solidariteit en risicodeling zijn voor deelnemers belangrijke onderwerpen in de nieuwe pensioenregeling.
  • De behoefte aan keuzevrijheid is een brede maatschappelijk ontwikkeling. 
  • Deelnemers willen graag invloed op beleggingen.

In beide nieuwe pensioenregelingen is het mogelijk om een buffer (de solidariteitsreserve) in te stellen. Deze buffer wordt in goede tijden opgebouwd, zodat hij in slechte tijden gebruikt kan worden om de pijn wat te verzachten. Zo’n buffer staat echter op gespannen voet met beleggingsvrijheid: het is kiezen of delen. 

Een tweede aandachtspunt is dat we uit onderzoek bij andere partijen die een keuze in beleggingsprofielen bieden, weten dat daar slechts beperkt gebruik van wordt gemaakt - ruim 95% blijft bij het standaard risicoprofiel. Een vraag die PFZW zichzelf hierbij stelt is of er alternatieven binnen het NPC zijn om de behoeften aan ‘invloed rondom beleggen’ te faciliteren. Dit onderzoekt PFZW. 

Hebben jongere deelnemers een grotere voorkeur voor keuzevrijheid dan ouderen?

Deelnemers onder de 40 jaar willen iets vaker dan oudere deelnemers zelf het beleggingsrisico en het soort uitkering kunnen bepalen. De meerderheid van de jongeren wil echter ook een buffer om tegenvallende resultaten op te vangen. In de afweging tussen keuzevrijheid en buffer zien we geen verschil tussen de jongeren en ouderen (actieven en slapers): uiteindelijk kiezen zij in gelijke mate voor een regeling met keuzevrijheid. 

Stel: de sociale partners van PFZW kiezen voor de solidaire premieregeling. Is die keuze dan toekomstbestendig voor en passend bij de volgende generaties?

Ja, beide pensioencontracten in het nieuwe pensioenstelsel zijn ingericht met het oog op de toekomst. Wel zijn er in de flexibele premieregeling (voorheen 'Wet verbeterde premieregeling') meer mogelijkheden voor individuele beleggingskeuzes. In de solidaire premieregeling (voorheen 'het nieuwe pensioencontract') zijn meer mogelijkheden voor solidariteit en risicodeling. Beide opties zijn even toekomstbestendig en passend bij volgende generaties.

Communicatie & draagvlak (beantwoord door Karin Bitter)

Hoe leggen we deelnemers die zich niet of minder bezig houden met pensioen uit wat er gaat veranderen, waarom en wat het voor hen betekent?

Dat is inderdaad nog niet zo eenvoudig en een van de aandachtspunten van PFZW in aanloop naar een nieuwe pensioenregeling. De werknemers in onze sector hebben lang niet altijd belangstelling voor en kennis over pensioen. Daarnaast is er nog veel onzeker over de nieuwe pensioenregeling en de weg ernaar toe. PFZW werkt daarom aan een communicatieplan. Ondertussen houden we deelnemers en werkgevers op de hoogte van de ontwikkelingen rond het pensioenstelsel via onze website Nieuw pensioenstelsel | PFZW en de e-nieuwsbrieven.

Wat zijn logische momenten voor een ledenraadpleging in de aanloop naar een nieuwe pensioenregeling?

Dat hangt af van de wijze waarop de organisaties dat reglementair of statutair hebben geregeld. Dit is dus aan uzelf. Wij kunnen ons voorstellen dat er aanleiding kan zijn om de achterban te raadplegen wanneer de sociale partners die zitting hebben in de Commissie Arbeidsvoorwaarde Pensioen een principebesluit hebben genomen over het type pensioenregeling (pensioencontract) en ‘invaren’ (het al dan niet collectief en verplicht meenemen van bestaande pensioenafspraken naar de nieuwe regeling).

Kan PFZW communicatiemateriaal leveren voor het informeren/consulteren van de leden (werknemers en werkgevers)?

Zeker, er is op dit moment al een artikel beschikbaar met basisinformatie voor uw leden. U vindt het artikel op Uw leden informeren | PFZW. De komende periode komt daar nog materiaal bij. Heeft u behoefte aan een pensioenpresentatie voor uw leden of wilt u hulp met de pensioencommunicatie? Neem dan contact op met uw relatiemanager om de mogelijkheden te bespreken.

Wordt een eenduidige en toegankelijke basiscommunicatie afgestemd met de overheid en sociale partners?

Ja. De koepel van Nederlandse pensioenfondsen, de Pensioenfederatie, stelt met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en sociale partners een pakket samen met basisinformatie over de nieuwe pensioenregelingen. Ieder pensioenfonds is wel zelf verantwoordelijk om op adequate wijze zijn deelnemers te informeren.