interview
Wat helpt om mentaal gezond te blijven als je werk veel van je vraagt? Voor de Dag van de Mentale Gezondheid spraken we 3 zorgprofessionals uit verschillende generaties. Erik, Jacolien en Francisco vertellen ieder hun eigen verhaal. Over grenzen stellen, werk loslaten, steun van collega's en vooral: waar zij hun energie vandaan halen.
Erik Vissering (58) weet nog precies wanneer hij besefte dat het niet goed met hem ging. Een hartinfarct, een ziekenhuisfusie en de coronaperiode hadden zich in korte tijd opgestapeld. Hij raakte in een burn-out. Het was een harde les.
Inmiddels, bijna 40 jaar werkzaam in de zorg, weet Erik beter waar hij zijn energie aan wil besteden. Je moet geen energie steken in dingen waar je geen invloed op hebt.
Dat herkent Francisco Tobar (37). Hij begeleidt jongeren met multiproblematiek in Amsterdam. Huisvesting, mentale problemen, verslaving en schulden: sommige situaties blijven je bij.
Toen hij net begon, nam hij het werk soms mee naar huis. Inmiddels heeft hij een duidelijke grens. Om 17.00 uur gaat zijn telefoon uit of in zijn tas. 'Je doet wat je kan en je kan niet meer doen dan dat.'
Toch betekent dat niet dat het werk hem niets doet. Juist daarom vindt Francisco het belangrijk dat collega's naar elkaar omkijken en elkaar ondersteunen. Want werkdruk zit volgens hem niet alleen in het aantal jongeren dat je begeleidt. De ene jongere heeft op dat moment misschien veel meer hulp nodig dan de andere.
Je doet wat je kan en je kan niet meer doen dan dat
Ook Jacolien de Rie (41), jeugdbeschermer bij de William Schrikker, weet dat sommige situaties moeilijk van je af te zetten zijn.
Ze begeleidt gezinnen waarbij een kinderbeschermingsmaatregel is opgelegd. Wat doe je als een jongere geen plek heeft om te wonen? Of als een situatie thuis je zorgen blijft geven? 'Je hebt natuurlijk je eigen gezinnen. Sommige dingen kan je gewoon niet loslaten.'
Jacolien schrijft daarom dingen die door haar hoofd blijven gaan op een actielijstje. 'Dan is het even uit mijn hoofd.' Ook thuis praat ze er over met haar partner.
Het werk kan mentaal zwaar zijn. Daarom vindt Jacolien het belangrijk dat ze op tijd aangeeft wanneer iets te veel wordt. Dat doet ze ook wanneer haar caseload al vol zit. Je moet heel goed je eigen grenzen kennen en ze ook durven aangeven.
Grenzen aangeven is volgens haar dan ook niet alleen een verantwoordelijkheid van de medewerker. Een werkgever moet ook kijken naar wat iemand aankan én waar iemand energie van krijgt.
Mentale gezondheid gaat volgens de 3 niet alleen over omgaan met wat zwaar is. Het gaat óók over weten waar je energie van krijgt.
Voor Francisco zijn dat zijn 2 jonge kinderen, sporten, de natuur en vrienden. Dat hoeft soms juist niet een diepgaand gesprek te zijn. 'Luchtige gesprekken, domme grappen en een biertje erbij. Dat is wat ik echt regelmatig moet doen.'
Jacolien krijgt energie van reizen, concerten en tijd met vrienden. Maar ook van haar werk. Bijvoorbeeld wanneer ze merkt dat ze een gezin echt verder helpt.
En Erik? Die krijgt vooral energie van mensen. Van patiënten in het ziekenhuis én van de vrijwilligers met wie hij samenwerkt in zijn bedrijf voor eerstehulpverlening op evenementen.
'Als ik naar mijn werk kijk dan realiseer ik me wel dat er een hoge werkdruk is. Maar ik voel me daardoor niet onveilig. We hebben een pieper met een rode knop. Als ik daarop druk, weet ik dat mijn collega’s binnen een paar seconden naast me staan. Ik heb zelf ook een keer moeten drukken, toen een patiënt verbaal agressief werd.'
Je moet elkaar gewoon ondersteunen. Ook al werk je heel solistisch, je hebt elkaar echt nodig.
Opvallend is dat de 3, ondanks hun verschillende leeftijden en levensfasen, op één punt sterk overeenkomen: je hoeft het niet alleen te doen.
Hoewel Jacolien veel zelfstandig werkt, zijn haar collega's ook belangrijk voor haar mentale gezondheid. Collega's vragen hoe het gaat, denken mee en nemen soms iets over. 'Je moet elkaar gewoon ondersteunen. Ook al werk je heel solistisch, je hebt elkaar echt nodig.' Jacolien vindt het bovendien belangrijk om niet alleen de moeilijke situaties met elkaar te bespreken. Ook de momenten waarop iets goed gaat, mogen aandacht krijgen.
Op de afdeling van Erik wordt er gepraat over werkdruk, onzekerheid en is er ruimte om eerlijk te zeggen hoe het met je gaat. Ze werken met een klein team en dat veilige gevoel vindt hij belangrijk.
En volgens Francisco maakt een werkomgeving waarin mensen elkaar vertrouwen, ruimte krijgen en naar elkaar omkijken al een groot verschil. Maar misschien wel het belangrijkste: op tijd aangeven wanneer het te veel wordt.
Als jij omvalt, heeft jouw cliënt daar ook niks aan
Die openheid maakt volgens de 3 verschil. Niet wachten tot iemand omvalt, maar eerder vragen: hoe gaat het eigenlijk met je?
Wat een goede werk-privébalans betekent, verandert mee met de fase van je leven. Francisco combineert zijn werk met 2 jonge kinderen. Jacolien zoekt naar een manier om de emotionele zwaarte van haar werk in balans te brengen met haar leven daarbuiten. En Erik heeft na bijna 40 jaar werken steeds beter ontdekt waar hij zijn tijd en energie aan wil besteden.
Die verschillen zie je terug in de keuzes die ze maken. Voor Jacolien gaat het bijvoorbeeld om werk doen dat bij haar past en waar ze energie van krijgt. Francisco hecht veel waarde aan vrijheid, vertrouwen en een werkomgeving waarin collega's naar elkaar omkijken. Erik heeft bewuster keuzes gemaakt in zijn werk en probeert zijn energie vooral te besteden aan mensen en zaken waar hij invloed op heeft.
Toch hebben hun verhalen ook iets gemeen. Een goede balans begint bij weten wat voor jou belangrijk is.
Benieuwd naar hoe je herstelt na een drukke werkdag? Lees dan de 6 tips.
