interview
‘Zorg voor elkaar maakt ons gelukkiger’
Actrice en documentairemaker Hanna Verboom (43) kijkt mee bij straatarts Steffie Jansen (35) van Kruispost. Hier kunnen mensen die tussen wal en schip vallen terecht voor zorg. Ze praten na het spreekuur verder over mentale gezondheid, taboes en de kracht van samen ergens de schouders onder zetten.
Hanna: ‘Tijdens het spreekuur van Kruispost vertelde je dat er veel psychische problemen zijn onder de patiënten. Hoe komt dat?’
Steffie: ‘Mensen die in onze samenleving tussen wal en schip vallen, hebben meestal veel stress door hun moeilijke leefsituatie. Ze hebben vaak trauma ervaren in hun leven. We zien veel angst- en depressieklachten onder onze patiënten. Bij Kruispost hebben we daar veel oog voor, omdat we kijken naar de hele mens. Niet alleen naar zijn of haar medische klachten. We hebben daarom ook psychologen en psychiaters bij ons werken als vrijwilliger.’
Steffie: ‘Jij zet je al jaren in voor mentale gezondheid. Waarom is dit belangrijk voor je?’
Hanna: ‘Ik heb zelf veel meegemaakt op dat gebied. Op mijn 21e kreeg ik de diagnose bipolair. Ik vond dat toen het allerergste wat me kon overkomen, omdat ik acteerde en bang was dat ik geen werk meer zou krijgen. Ik heb dat toen heel lang geheim gehouden. Pas op latere leeftijd realiseerde ik me dat ik me helemaal niet hoefde te schamen voor mijn neurodivergentie. Dat dit eigenlijk heel normaal is. Bijna de helft van de bevolking krijgt in zijn of haar leven een psychische diagnose.’
Hanna: ‘Merk jij dat veel mensen zich schamen om over hun mentale problemen te praten?’
Steffie: ‘Ja, vaak hebben mensen er niet eens taal voor om uit te drukken dat ze mentale problemen hebben. Dat er in veel culturen niet eens woorden voor zijn, geeft al aan dat er veel taboe rust op dit onderwerp. Maar door heel goed te luisteren naar iemands verhaal kom je erachter dat ze een trauma of depressie hebben.’
Bijna ieder mens maakt ooit een crisis mee
Steffie: ‘Jij wilt iets doen aan dat taboe in Nederland?’
Hanna: ‘Voor mij is het intussen een soort levensmissie geworden om het bespreekbaar te maken. Want dat is nog steeds hard nodig. Twee op de drie werkgevers zeggen dat ze iemand niet aannemen als ze weten dat die persoon mentaal worstelt. Ik heb inmiddels 2 documentaires gemaakt over dit onderwerp. En ik spreek heel vaak in zalen in het land hierover. Als ik dan vraag of mensen zelf ergens mee kampen, of iemand kennen met een psychische variatie, staat bijna iedereen op. Vrijwel ieder mens maakt wel eens een crisis mee in zijn of haar leven. Je kunt daar ook anders naar kijken. Vaak is een crisis een periode waar je doorheen mag gaan en komt het uiteindelijk weer goed.’
Iets doen voor een ander geeft je ook iets terug
Steffie: ‘Bij Kruispost proberen we onze patiënten vooral ook te laten zien dat we er voor ze zijn. Als het moet, regelen we een slaapplek of andere niet-medische dingen die ze nodig hebben. Als mensen het gevoel hebben dat ze er niet alleen voor staan, geeft dat ook verlichting van hun mentale klachten. Herken jij dat?’
Hanna: ‘Uit alle onderzoeken blijkt dat de nabijheid van een ander heel belangrijk is bij psychisch lijden. Er écht zijn voor een ander. Medicatie tegen angst of depressie kan ook helpen, maar het is nooit de hele oplossing. Er zit altijd pijn en een verhaal achter. Als dat er mag zijn en ruimte krijgt en mensen zich veilig en geaccepteerd voelen, is dat heel helend. Iemand die zegt: “Ik kan je pijn of angst niet wegnemen, maar ik sta naast je. Alles mag er zijn.” Dat maakt het grote verschil.’
Steffie: ‘Bij Kruispost werken we samen met meer dan 100 professionele vrijwilligers. Is iets doen voor een ander belangrijk voor je mentale gezondheid?’
Hanna: ‘Vanuit Cinetree, ons platform met films die ertoe doen, hebben we de nieuwe documentaire Samen gemaakt. Die gaat over de kracht van gemeenschap bij mentale gezondheid. Daarin zoomen we ook in op vrijwilligerswerk, omdat er 8,5 miljoen vrijwilligers zijn in Nederland. De kernboodschap van de documentaire is dat meedoen met een groep als vrijwilliger of bij een vereniging een van de beste dingen is die je kunt doen voor je mentale gezondheid.’
Steffie: ‘Dat zie ik ook terug bij onze vrijwilligers. Het werk geeft voldoening en het gevoel dat je ertoe doet.’
Hanna: ‘Er zijn voor mensen die niet je vrienden zijn, maakt je meer mens en geeft een gevoel van gemeenschap. Veel gemeenschappen als kerken en verenigingen zijn verdwenen, maar we hebben die eigenlijk nog steeds nodig. We vergeten wel eens dat zorgen voor elkaar ons gelukkig maakt. Maar dat hoef ik niet te zeggen tegen mensen die in de zorg werken. Voor jou is dat zo vanzelfsprekend.’
De documentaire Samen is gratis te bekijken via cinetree.nl/samen
